വെള്ളിത്തിരയിലെ വർണ്ണപ്പൊലിമകൾ മാറ്റിവെച്ച് ഒരു സാധാരണക്കാരിയായി മാറിയ ബോളിവുഡ് താരം പ്രിയങ്ക ചോപ്രയുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ ആഗോളതലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചയായിരിക്കുകയാണ്. ലോകപ്രശസ്തയായ ഒരു താരം സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർക്കൊപ്പം നിലത്തിരുന്ന് എച്ചിൽ പാത്രങ്ങൾ കഴുകുന്ന വീഡിയോകൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വൈറലാകുമ്പോൾ, അത് കേവലം ഒരു വാർത്ത എന്നതിലുപരി മാനവികതയുടെയും വിനയത്തിന്റെയും വലിയൊരു സന്ദേശമാണ് സമൂഹത്തിന് നൽകുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമൂഹ അടുക്കള എന്നറിയപ്പെടുന്ന സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിലെ ‘ലംഗാർ’ നൽകുന്ന ആത്മീയ പാഠം വാക്കുകൾക്ക് അതീതമാണ്. ഇവിടെ പണക്കാരനെന്നോ പാവപ്പെട്ടവനെന്നോ, ആഗോള താരമെന്നോ സാധാരണക്കാരനെന്നോ ഉള്ള വേർതിരിവുകളില്ല. എല്ലാവരും ഒരേ നിരയിലിരുന്ന് ഒരേ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ഈ കാഴ്ച സമത്വത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്. പ്രിയങ്ക ചോപ്ര അവിടെ ചെയ്തത് സിഖ് മതത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായ ‘സേവ’യാണ്. യാതൊരു പ്രതിഫലവും ആഗ്രഹിക്കാതെ, താൻ ആരാണെന്ന ബോധം പോലും മറന്ന് മറ്റുള്ളവർക്കായി ചെയ്യുന്ന ഈ കർമ്മം മനുഷ്യനിലെ അഹങ്കാരത്തെ കഴുകിക്കളയാനും മനസ്സിൽ എളിമയുടെ വിത്തുകൾ പാകാനും സഹായിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. പാത്രങ്ങൾ കഴുകുന്നതും ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നതും ക്ഷേത്ര പരിസരം വൃത്തിയാക്കുന്നതുമെല്ലാം ഈ സേവനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് സിഖ് മതസ്ഥാപകനായ ഗുരു നാനാക്ക് തുടക്കമിട്ട ഈ അന്നദാന പാരമ്പര്യം ഇന്നും അവിശ്വസനീയമായ കൃത്യതയോടെയും ഭക്തിയോടെയുമാണ് തുടർന്നുപോരുന്നത്. ജാതിമത ഭേദമന്യേ മനുഷ്യർ ഒത്തുചേരുന്ന ഈ വലിയ അടുക്കളയുടെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ, മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായിരുന്ന അക്ബർ പോലും സാധാരണക്കാർക്കൊപ്പം ലംഗാറിൽ നിലത്തിരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിച്ചതായി കാണാം. ഇന്നും ആ ആചാരത്തിന് മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്നു എന്നത് ജനാധിപത്യപരമായ മൂല്യങ്ങളുടെ കരുത്താണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. ദിവസേന ശരാശരി ഒരു ലക്ഷത്തോളം ആളുകളാണ് ഇവിടെ നിന്നും ആഹാരം കഴിക്കുന്നത്. എന്നാൽ വിശേഷദിവസങ്ങളിൽ ഈ സംഖ്യ ഇരട്ടിയായി വർദ്ധിക്കാറുണ്ട്. ഇത്രയും വലിയൊരു ജനവിഭാഗത്തിന് അന്നമെത്തിക്കാൻ ആവശ്യമായ ചേരുവകളുടെ കണക്കുകൾ ഏതൊരു സാധാരണക്കാരനെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. നൂറ് ക്വിന്റൽ ഗോതമ്പ് പൊടി, ഇരുപത്തഞ്ച് ക്വിന്റൽ ധാന്യങ്ങൾ, പത്ത് ക്വിന്റൽ അരി, അയ്യായിരം ലിറ്റർ പാൽ, പത്ത് ക്വിന്റൽ പഞ്ചസാര, അഞ്ച് ക്വിന്റൽ ശുദ്ധമായ നെയ്യ് എന്നിവയാണ് ഓരോ ദിവസവും ഇവിടെ വേണ്ടിവരുന്നത്. ഈ മഹാദൗത്യത്തിന് കരുത്തേകാൻ നൂറോളം ഗ്യാസ് സിലിണ്ടറുകളും ഒരു മണിക്കൂറിൽ പതിനൊന്നായിരം റൊട്ടികൾ വരെ ചുട്ടെടുക്കാൻ ശേഷിയുള്ള കൂറ്റൻ യന്ത്രങ്ങളും അവിടെ സജ്ജമാണ്. ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുന്നതിലും വിളമ്പുന്നതിലുമെല്ലാം യാതൊരു മടിയുമില്ലാതെ സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ രാപ്പകൽ അധ്വാനിക്കുന്നു.
ലംഗാറിലെ ലളിതമായ മെനുവിൽ ചോറ്, റൊട്ടി, പച്ചക്കറി, പായസം എന്നിവയുണ്ടെങ്കിലും അവിടുത്തെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വിഭവം ദാൽ കറിയാണ്. വിറകടുപ്പിൽ കൂറ്റൻ മൂന്ന് പാത്രങ്ങളിലായാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ രുചിക്കൂട്ട് അതിവിസ്മയകരമാണ്. ഒരു വലിയ പാത്രത്തിൽ നാനൂറ് കിലോ പരിപ്പ്, ഇരുപത്തിനാല് കിലോ ഉപ്പ്, പന്ത്രണ്ട് കിലോ വീതം മസാലകളും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയും, കൂടെ ഉള്ളിയും വെളുത്തുള്ളിയും നാൽപ്പത്തിയെട്ട് കിലോ ശുദ്ധമായ നെയ്യും ചേർത്താണ് ഈ പ്രത്യേക കറി വിസ്മയം തീർക്കുന്നത്. ഏകദേശം മൂന്നര മണിക്കൂർ നീണ്ട പാചകത്തിനൊടുവിൽ തയ്യാറാകുന്ന ഈ വിഭവം ഭക്തർക്ക് അമൃതുപോലെയാണ്. ഒരേസമയം അയ്യായിരം പേർക്ക് ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന വിധത്തിൽ വിശാലമായ ഹാളുകളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. രാവും പകലും വ്യത്യാസമില്ലാതെ ഭക്തർക്ക് ഇവിടെ അന്നം ലഭിക്കുന്നു. പ്ലേറ്റ് വാങ്ങി എല്ലാവർക്കുമൊപ്പം നിലത്തിരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ റൊട്ടി ആവശ്യമുള്ളവർ കൈകൾ കൂപ്പി ‘പ്രസാദ’ എന്ന് താഴ്മയോടെ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്ന രീതി ഹൃദയസ്പർശിയായ ഒന്നാണ്. വ്യക്തിപരമായ താല്പര്യങ്ങൾക്കപ്പുറം സമൂഹത്തിന്റെ നന്മയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഓരോ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകനും ഇവിടുത്തെ യഥാർത്ഥ നായകന്മാരാണ്.
സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിലെ സന്ദർശനം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ‘കടാ പ്രസാദ്’ എന്ന പുണ്യ പ്രസാദത്തെക്കുറിച്ചും പറയാതെ വയ്യ. ഗോതമ്പ് പൊടി, നെയ്യ്, പഞ്ചസാര എന്നിവ തുല്യ അളവിലും അതിന്റെ മൂന്നിരട്ടി വെള്ളവും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന ഈ ഹൽവ സമത്വത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രതീകമാണ്. ഈ പ്രസാദത്തിന്റെ രുചി പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഒരേപോലെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നത് ഭക്തരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയൊരു അത്ഭുതമാണ്. പ്രിയങ്ക ചോപ്രയെപ്പോലൊരു താരം ലോകശ്രദ്ധയുള്ള ഇത്തരം ഇടങ്ങളിൽ വന്ന് സാധാരണക്കാർക്കൊപ്പം സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നത്, ആഗോളതലത്തിൽ ഈ പാരമ്പര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിവുണ്ടാക്കാൻ സഹായിക്കും. പണവും പദവിയും എത്രയുണ്ടായാലും മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനെ സ്നേഹിക്കുന്നതിലും സഹായിക്കുന്നതിലുമാണ് ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥമെന്ന് സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിലെ ലംഗാറും അവിടുത്തെ സന്നദ്ധസേവനങ്ങളും നമ്മെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. വിവേചനങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു ലോകത്തിന്റെ ചെറുപതിപ്പായി അമൃത്സറിലെ ഈ വിശുദ്ധ അടുക്കള ഇന്നും തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു. പദവികളുടെ ഭാരമില്ലാതെ പ്രിയങ്ക ചോപ്ര അവിടെ പാത്രങ്ങൾ കഴുകിയത്, നമ്മിലെ അഹന്തകളെ വെടിഞ്ഞ് ലാളിത്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള ഒരു വലിയ ആഹ്വാനം കൂടിയായി ലോകം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
