ബീജിങ്: ഓൺലൈനായി ടാക്സി ബുക്ക് ചെയ്യാൻ ഇന്ന് യൂബർ, ഓല പോലുള്ള സേവനങ്ങൾ സാധാരണമാണ്. എന്നാൽ അങ്ങനെ ബുക്ക് ചെയ്ത ടാക്സിക്ക് എത്തുന്നത് ‘പ്രേത ഡ്രൈവർ’ ആണെങ്കിൽ? 2016-ൽ ചൈനയിൽ ഇത്തരം വിചിത്രമായ ഒരു തട്ടിപ്പ് പുറത്തുവന്നിരുന്നു. സാങ്കേതിക സംവിധാനത്തിലെ പോരായ്മകൾ ഉപയോഗിച്ച് യാത്രക്കാരെ പറ്റിച്ചിരുന്ന ഈ രീതി വലിയ ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ചു.
റൈഡ് ബുക്ക് ചെയ്ത യാത്രക്കാർക്ക് ആപ്പിൽ കാണിച്ച ഡ്രൈവർമാരുടെ പ്രൊഫൈൽ ചിത്രങ്ങൾ അസാധാരണമായിരുന്നു—സോംബിയെപ്പോലെ, ഭീതിജനകമായ മുഖങ്ങൾ. ആദ്യം ഇത് സാങ്കേതിക പിഴവാണെന്ന് കരുതിയെങ്കിലും പിന്നീട് ഇത് ആസൂത്രിത തട്ടിപ്പാണെന്ന് വ്യക്തമായി.
ഈ ‘പ്രേത ഡ്രൈവർമാർ’ യഥാർത്ഥത്തിൽ സാധാരണ ഡ്രൈവർമാരായിരുന്നു. യാത്രക്കാരെ പേടിപ്പിച്ച് അവർ റൈഡ് റദ്ദാക്കാൻ ഇടയാക്കുക എന്നതായിരുന്നു തന്ത്രം. റൈഡ് റദ്ദാക്കിയാൽ ചെറിയ തുക ഫീസായി ഈടാക്കപ്പെടും. ഇങ്ങനെ, ഒരു യാത്ര പോലും പൂർത്തിയാക്കാതെ ഡ്രൈവർമാർക്ക് പണം സമ്പാദിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.
ടിയാൻജിൻ, ക്വിങ്ദാവോ, ചെങ്ദു, ബീജിങ്, ഷാങ്ഹായ്, സുഷൗ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലൊട്ടാകെ ഈ തട്ടിപ്പ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഭയത്തെ മുതലെടുത്ത് നടത്തിയ ഒരു മാനസിക തന്ത്രമായിരുന്നു ഇത്.
തട്ടിപ്പ് ഇതിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല. ചിലർ റൈഡ് റദ്ദാക്കാതെ തുടരുകയാണെങ്കിൽ, ഡ്രൈവർമാർ യാത്ര ആരംഭിച്ചതായി ആപ്പിൽ രേഖപ്പെടുത്തി പണം ഈടാക്കും. ചിലപ്പോൾ ഡ്രൈവർ എത്താതെ താമസിപ്പിച്ച് യാത്രക്കാരെ തന്നെ റദ്ദാക്കാൻ നിർബന്ധിതരാക്കും. മാപ്പിൽ വാഹനം അടുത്തതായി കാണിച്ചാലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ വാഹനം ഇല്ലാത്ത സാഹചര്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഒരു യാത്രക്കാരൻ പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെ: “മാപ്പിൽ ഡ്രൈവർ എത്തുന്നതായി കണ്ടു, എന്നാൽ റോഡിൽ ഒരു വാഹനവും ഇല്ലായിരുന്നു.” ഇതിലൂടെ പലർക്കും ആശയക്കുഴപ്പവും ഭയവും ഉണ്ടായി.
ഈ പ്രശ്നം ഉയർന്നത് ചൈനയിൽ സേവനം നടത്തുന്ന കമ്പനികൾക്ക് സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്ന സമയത്തായിരുന്നു. തുടർന്ന് നിരവധി അക്കൗണ്ടുകൾ നിരോധിക്കുകയും അന്വേഷണം ശക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഡ്രൈവർ തിരിച്ചറിയൽ ഉറപ്പാക്കാൻ മുഖം തിരിച്ചറിയുന്ന സംവിധാനങ്ങളും അവതരിപ്പിച്ചു.
എന്നാൽ, ഐഡന്റിറ്റി പരിശോധന മാത്രം മതിയല്ലെന്ന് ഈ സംഭവം തെളിയിച്ചു. സിസ്റ്റത്തിലെ ചെറിയ പോരായ്മകളും മനുഷ്യരുടെ സ്വാർത്ഥതയും ചേർന്നാൽ വലിയ തട്ടിപ്പുകൾ സാദ്ധ്യമാണെന്ന് ഇത് കാണിച്ചു.
ഓരോ യാത്രക്കാരനും നഷ്ടപ്പെട്ട തുക ചെറുതായിരുന്നെങ്കിലും, അനുഭവം വലിയ അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാക്കി. ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ചിത്രങ്ങൾ, കാണാതാകുന്ന ഡ്രൈവർമാർ, അന്യായമായ ചാർജുകൾ—ഇവയൊക്കെ ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസത്തെ തന്നെ ബാധിച്ചു.
ഇന്ന് ഇത്തരം സേവനങ്ങൾ കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമായിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ‘പ്രേത ഡ്രൈവർ’ സംഭവം സാങ്കേതികവിദ്യ എങ്ങനെ ദുരുപയോഗം ചെയ്യപ്പെടാം എന്നതിന്റെ വ്യത്യസ്തമായ ഉദാഹരണമായി തുടരുന്നു.
