കോട്ടയം: 1885 ഡിസംബർ 28-ന്റെ തണുത്ത പ്രഭാതം. ബോംബെയിലെ ഗോകുൽദാസ് തേജ്പാൽ സംസ്കൃത കോളേജ് ഒരു ചരിത്ര മുഹൂർത്തത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയായിരുന്നു. 39 വക്കീലന്മാരും, 14 പത്രപ്രവർത്തകരും, ഒരു മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറുമടക്കം വെറും 72 പേർ പങ്കെടുത്ത ഒരു കൊച്ചു സമ്മേളനം. അന്ന് ഇന്ത്യയിലുണ്ടായിരുന്ന 250 ജില്ലകളിൽ വെറും 27 ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികൾ മാത്രമാണ് അവിടെ എത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ആ ഒത്തുചേരൽ ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യ രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറയാകുമെന്ന് അന്നാരും കരുതിയിട്ടുണ്ടാവില്ല.
മതേതരത്വത്തിന്റെ ആദ്യ പാഠങ്ങൾ
ആരംഭം മുതൽക്കേ ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യത്തെ നെഞ്ചിലേറ്റിയ പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു കോൺഗ്രസ്. 1887-ൽ മദ്രാസിൽ നടന്ന മൂന്നാം സമ്മേളനത്തിൽ സയ്യിദ് ബദറുദ്ധീൻ ത്യാബ്ജിയെ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുത്തത് ഒരു കൃത്യമായ സന്ദേശമായിരുന്നു—ഇത് എല്ലാ ഇന്ത്യക്കാരുടേയും പ്രസ്ഥാനമാണ്. 1888-ൽ ജോർജ് യൂളിനെയും 1889-ൽ വില്യം വെഡർബേണിനെയും അമരത്തിരുത്തിക്കൊണ്ട് സാർവ്വദേശീയ ബോധവും കോൺഗ്രസ് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു.
ചിതറിക്കിടന്ന ഇന്ത്യയെ കോർത്തിണക്കിയ കരുത്ത്
നൂറുകണക്കിന് നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായി ചിന്നിച്ചിതറിക്കിടന്ന ഒരു ഉപഭൂഖണ്ഡത്തെ ‘ഇന്ത്യ’ എന്ന ഏക വികാരത്തിലേക്ക് നയിച്ചത് കോൺഗ്രസിന്റെ ദേശീയബോധമാണ്. ആയുധങ്ങൾക്കും പീരങ്കികൾക്കുമെതിരെ ‘അഹിംസ’ എന്ന കരുത്തുറ്റ ആയുധം പ്രയോഗിക്കാൻ ഒരു ജനതയെ പ്രാപ്തരാക്കിയത് മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കോൺഗ്രസായിരുന്നു. സൂര്യനസ്തമിക്കാത്ത ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തെ തുരത്തി, ചെങ്കോട്ടയിൽ ത്രിവർണ്ണ പതാക പാറിച്ചതും ആ കരുത്തിലാണ്.
ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ ശില്പി
സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ സാമ്പത്തികമായും സാമൂഹികമായും തകർന്നുപോയ ഒരു രാജ്യത്തെ ഇന്നത്തെ നിലയിലേക്ക് വളർത്തിയെടുത്തത് കോൺഗ്രസിന്റെ ദിശാബോധമാണ്. പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികൾ, വിപ്ലവകരമായ ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക നേട്ടങ്ങൾ, കാർഷിക-വ്യവസായ മേഖലയിലെ കുതിച്ചുചാട്ടം എന്നിവയിലൂടെ നെഹ്റു മുതൽ മൻമോഹൻ സിംഗ് വരെയുള്ളവർ ഇന്ത്യയെ ലോകശക്തിയായി മാറ്റി.
2025: വെല്ലുവിളികൾക്കിടയിലെ പ്രസക്തി
1885-ൽ വോമേഷ് ചന്ദർ ബാനർജിയിൽ നിന്നും 2025-ൽ മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെയിൽ എത്തി നിൽക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസ് പലവട്ടം തളർന്നിട്ടുണ്ടാകാം, പരീക്ഷണങ്ങളെ നേരിട്ടിട്ടുണ്ടാകാം. എന്നാൽ മതേതരത്വവും ജനാധിപത്യവും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഇന്നത്തെ കാലത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രസക്തി ഏറുകയാണ്.
“കോൺഗ്രസ് വെറുമൊരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയല്ല, അതൊരു വികാരമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണഘടനയും ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളും സംരക്ഷിക്കപ്പെടണമെങ്കിൽ ആ വികാരം നിലനിൽക്കേണ്ടത് ഇന്ത്യയുടെ ആവശ്യമാണ്.”
തകർക്കാനാവാത്ത വീര്യത്തോടെ, ചരിത്രപരമായ ബാധ്യതകൾ ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് കോൺഗ്രസ് തന്റെ പ്രയാണം തുടരുന്നു. വഴിത്താരകളിൽ തളർച്ചയുണ്ടെങ്കിലും, വീറോടെ തിരിച്ചുവരാനുള്ള കരുത്ത് ആ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഡി.എൻ.എയിൽ തന്നെയുണ്ട്.
ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ സുപ്രധാന നാഴികക്കല്ലുകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ 1885-ൽ ബോംബെയിൽ നടന്ന ആദ്യ സമ്മേളനവും ഡബ്ല്യു.സി. ബാനർജിയുടെ അധ്യക്ഷതയുമാണ് പ്രസ്ഥാനത്തിന് അടിത്തറയിട്ടത്. 1906-ലെ കൊൽക്കത്ത സമ്മേളനത്തിൽ ‘സ്വരാജ്’ ലക്ഷ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചതും, 1917-ൽ ആനി ബസന്റ് ആദ്യ വനിതാ പ്രസിഡന്റായതും സംഘടനയുടെ വളർച്ചയിലെ നിർണ്ണായക ഘട്ടങ്ങളായിരുന്നു. 1924-ലെ ബെൽഗാം സമ്മേളനത്തിൽ മഹാത്മാഗാന്ധി അധ്യക്ഷനായതോടെ കോൺഗ്രസ് ഒരു ബഹുജന പ്രസ്ഥാനമായി മാറി.
1929-ലെ ലാഹോർ സമ്മേളനത്തിലെ ‘പൂർണ്ണ സ്വരാജ്’ പ്രഖ്യാപനവും, 1942-ലെ ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ സമരവും ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ നിർമ്മാണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചതും, ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ കാലത്തെ ബാങ്ക് ദേശസാൽക്കരണവും, രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ഐ.ടി വിപ്ലവവും, മൻമോഹൻ സിംഗ് തുടക്കമിട്ട സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങളും കോൺഗ്രസ് ചരിത്രത്തിലെ സുവർണ്ണ ലിപികളാൽ എഴുതപ്പെട്ട അധ്യായങ്ങളാണ്.
