ടിക്കറ്റെടുക്കാതെ ട്രെയിനിൽ കയറിയാൽ ടിക്കറ്റ് പരിശോധകനായ TTE പിടികൂടി പിഴ ചുമത്തുമെന്ന കാര്യം ഏവർക്കും അറിവുള്ളതാണ്. എന്നാൽ, യാതൊരുവിധ ടിക്കറ്റും ആവശ്യമില്ലാതെ, പരിശോധനകളോ പിഴയോ ഭയപ്പെടാതെ തികച്ചും സൗജന്യമായി യാത്ര ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു അപൂർവ്വ ട്രെയിൻ ഇന്ത്യയിലുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ 78 വർഷങ്ങളായി അല്പം പോലും മുടങ്ങാതെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ സേവനം നൽകിവരുന്ന ഈ സർവീസ് പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന അതിർത്തി മേഖലയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ‘ഭക്രാ-നംഗൽ ട്രെയിൻ’ എന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര്. എന്നാൽ, ഏറെ കൗതുകകരമായ മറ്റൊരു വസ്തുത എന്തെന്നാൽ ഈ പ്രത്യേക ട്രെയിൻ സർവീസ് റയിൽവേ മന്ത്രാലയത്തിന്റെയോ ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെയോ കീഴിലല്ല പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; മറിച്ച് ഭക്രാ-ബിയാസ് മാനേജ്‌മെന്റ് ബോർഡ് (BBMB) ആണ് ഇതിന്റെ പൂർണ്ണ ചുമതല നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.

ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ഉയരം കൂടിയ സ്ട്രെയിറ്റ് ഗ്രാവിറ്റി അണക്കെട്ടുകളിൽ ഒന്നായ ഭക്രാ-നംഗൽ ഡാമിന്റെ നിർമ്മാണ ഘട്ടത്തിലാണ് ഈ പാതയുടെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഡാം നിർമ്മാണത്തിൽ അഹോരാത്രം പണിformat എടുത്ത തൊഴിലാളികൾക്കും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലെ നിവാസികൾക്കും അനായാസം യാത്ര ചെയ്യാനുള്ള ഒരു സൗകര്യമായാണ് ഈ റെയിൽപാത നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്. 1948-ലാണ് ഈ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ റെയിൽവേ പാതയുടെ പണികൾ പൂർത്തിയായത്. തുടക്കത്തിൽ ആവി യന്ത്രം ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ട്രെയിൻ സർവീസ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിന്നീട് പ്രവർത്തനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കയിൽ (US) നിന്ന് പ്രത്യേകമായി ഇറക്കുമതി ചെയ്ത മൂന്ന് ഡീസൽ എഞ്ചിനുകൾ ഇതിനായി എത്തിച്ചു. 1963-ൽ അണക്കെട്ടിന്റെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി പൂർത്തിയായെങ്കിലും, പ്രദേശവാസികളുടെ ആശ്രയമെന്ന നിലയിൽ ട്രെയിൻ സർവീസ് അവസാനിപ്പിക്കാതെ തുടരാൻ അധികൃതർ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. അത്യാധുനിക എഞ്ചിനുകൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണെങ്കിലും, പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ഈ വിന്റേജ് എഞ്ചിനുകൾ തന്നെയാണ് ഇപ്പോഴും ഈ ട്രെയിനെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നത്.

ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും കൃത്യമായ സമയക്രമത്തിലാണ് ഈ ട്രെയിൻ ഓടുന്നത്. നംഗൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് യാത്ര ആരംഭിക്കുന്ന ട്രെയിൻ ശിവാലിക് പർവ്വതനിരകളുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾക്കിടയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് 13 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഭക്രയിൽ എത്തിച്ചേരുന്നു. ദിവസേന തൊഴിലാളികളും പ്രദേശത്തെ വിദ്യാർത്ഥികളും ഉൾപ്പെടെ മൂന്നൂറോളം യാത്രികരാണ് ഈ സൗജന്യ സേവനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നത്. കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ ഉണർത്തുന്ന മരം കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച പ്രത്യേക കോച്ചുകളും ബെഞ്ചുകളുമാണ് ഈ ട്രെയിനിന്റെ പ്രധാന ആകർഷണം. ഈ പഴയകാല കോച്ചുകൾ വളരെ മനോഹരമായും സൂക്ഷ്മതയോടെയുമാണ് ബോർഡ് ഇന്നും സംരക്ഷിച്ചുപോരുന്നത്. നംഗലിനും ഭക്രയ്ക്കും ഇടയിലായി ലേബർ ഹട്ട്, ബാർമല, നഹ്ല, ഒലിൻഡ എന്നീ നാല് ചെറിയ സ്റ്റേഷനുകളും ഈ സർവീസിനുണ്ട്.

എന്നാൽ ഈ പൈതൃക സർവീസ് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ല. എണ്ണവിലയും പരിപാലന ചെലവുകളും വർദ്ധിച്ചുവന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, 2011-ൽ ഈ സൗജന്യ യാത്ര അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഭക്രാ ബിയാസ് മാനേജ്‌മെന്റ് ബോർഡ് ഗൗരവമായി ആലോചിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ട്രെയിനിനുള്ള ചരിത്രപരവും സാംസ്കാരികവുമായ പ്രാധാന്യവും, സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങൾക്കുള്ള ഉപകാരവും കണക്കിലെടുത്ത് സാമ്പത്തിക നഷ്ടം സഹിച്ചും സർവീസ് സൗജന്യമായി തന്നെ തുടരാൻ മാനേജ്‌മെന്റ് ബോർഡ് തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. നിലവിൽ മാറിമാറി ഉപയോഗിക്കുന്ന പഴക്കം ചെന്ന മൂന്ന് എഞ്ചിനുകളുടെ സ്പെയർ പാർട്സുകൾ കണ്ടെത്താനുള്ള പ്രയാസവും അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്കായി വരുന്ന വലിയ തുകയും ഈ സർവീസിന് മുന്നിൽ വലിയ വെല്ലുവിളിയായി തുടരുന്നുണ്ട്.