ന്യൂഡൽഹി: പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നോട്ട് നിരോധന പ്രഖ്യാപനത്തിന് ഇന്ന് പത്ത് വർഷം. 2016 നവംബർ എട്ടിന് രാജ്യത്തെ അമ്പതിനും ആയിരത്തിന്റെയും നോട്ടുകൾ അസാധുവാക്കിയ നടപടി മോദി സർക്കാരിന്റെ ആദ്യ സർജിക്കൽ സ്ട്രൈക്ക് എന്ന വിശേഷണത്തോടെയാണ് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ ഒരു പതിറ്റാണ്ട് പിന്നിടുമ്പോൾ നോട്ട് നിരോധനത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടാൻ പോലും ബിജെപി നേതൃത്വം മടിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ്. നടപടി ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയെന്ന വിമർശനം പ്രതിപക്ഷം ഇപ്പോഴും ശക്തമായി ഉന്നയിക്കുന്നു.
2016 നവംബർ എട്ട് രാത്രി എട്ട് മണി. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി രാജ്യത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് നോട്ട് നിരോധനം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അഞ്ഞൂറിന്റെയും ആയിരത്തിന്റെയും നോട്ടുകൾക്ക് അർധരാത്രി മുതൽ നിയമസാധുതയില്ലാതായി. രാജ്യത്ത് പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഏകദേശം 15.41 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ നോട്ടുകളാണ് ഒറ്റയടിക്ക് അസാധുവായത്. ആകെ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന കറൻസിയുടെ മൂല്യത്തിന്റെ 86.9 ശതമാനത്തോളം വരുന്നതായിരുന്നു ഇത്.
കള്ളപ്പണം, കള്ളനോട്ട്, ഭീകരവാദത്തിനുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം എന്നിവ തടയുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ നടപടി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ജനങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ താൽക്കാലികമാണെന്നും 50 ദിവസം സമയം നൽകണമെന്നും അന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ നിരോധിച്ച നോട്ടുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബാങ്കുകളിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയതോടെ നടപടി ലക്ഷ്യം കണ്ടോയെന്ന ചോദ്യം ഉയർന്നു.
റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം നിരോധിച്ച 15.41 ലക്ഷം കോടി രൂപയിൽ 15.31 ലക്ഷം കോടി രൂപയും ബാങ്കിങ് സംവിധാനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി. അതായത് 99.3 ശതമാനം നോട്ടുകളും തിരിച്ചെത്തി. കള്ളപ്പണം തടയുകയെന്ന പ്രധാന പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നതിൽ നോട്ട് നിരോധനം പരാജയപ്പെട്ടെന്ന വിമർശനത്തിന് ഇതോടെ ശക്തിയേറി.
അതേസമയം, കള്ളനോട്ടുകൾ തടയാനും ഭീകരവാദത്തിനുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം കുറയ്ക്കാനും ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാടുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും നടപടി സഹായിച്ചെന്നായിരുന്നു കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ വാദം. രാജ്യത്തെ ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാടുകളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് നോട്ട് നിരോധനം വേഗം കൂട്ടിയെന്നത് നടപടിയുടെ പ്രധാന നേട്ടമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടപ്പെടുന്നു.
എന്നാൽ ചെറുകിട വ്യാപാരികൾ, കർഷകർ, അസംഘടിത മേഖലയിലെ തൊഴിലാളികൾ എന്നിവരാണ് നോട്ട് നിരോധനത്തിന്റെ ആഘാതം ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനുഭവിച്ചതെന്നാണ് പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ആരോപണം. ബാങ്കുകൾക്ക് മുന്നിലെ നീണ്ട ക്യൂകളും പണലഭ്യതയില്ലാതെ പ്രതിസന്ധിയിലായ വ്യാപാരമേഖലയും ഇന്നും നോട്ട് നിരോധനത്തിന്റെ ഓർമകളിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നു. ഉത്തർപ്രദേശ് നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുന്നോടിയായി രാഷ്ട്രീയ നേട്ടം ലക്ഷ്യമിട്ടാണ് നടപടി പ്രഖ്യാപിച്ചതെന്ന ആരോപണവും പ്രതിപക്ഷം ഉയർത്തിയിരുന്നു.
നോട്ട് നിരോധനത്തിന് ശേഷം ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ വർധിച്ചെങ്കിലും രാജ്യത്തെ കറൻസി പ്രചാരണം കുറഞ്ഞില്ലെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. 2016ൽ രാജ്യത്ത് പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന കറൻസിയുടെ മൂല്യം 17.77 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്നെങ്കിൽ 2026ൽ അത് 43.15 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി ഉയർന്നു. ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ വ്യാപകമായിട്ടും പണത്തിന്റെ ഉപയോഗം ഗണ്യമായി തുടരുന്നുവെന്നാണ് കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
പത്ത് വർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ നോട്ട് നിരോധനം സാമ്പത്തികമായി എത്രത്തോളം നേട്ടമുണ്ടാക്കി എന്നതിൽ ഇന്നും തർക്കം തുടരുകയാണ്. എന്നാൽ ശക്തമായ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാനും അവ നടപ്പാക്കാനും മടിക്കാത്ത നേതാവെന്ന നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ പ്രതിച്ഛായ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ആ പ്രഖ്യാപനം നിർണായകമായിരുന്നുവെന്നാണ് ബിജെപി വൃത്തങ്ങളുടെ വിലയിരുത്തൽ.
കള്ളപ്പണത്തിനെതിരായ പോരാട്ടമെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തോടെ ആരംഭിച്ച നോട്ട് നിരോധനം, ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനിപ്പുറം രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിവാദപരമായ തീരുമാനങ്ങളിലൊന്നായി തുടരുകയാണ്.
