കേരളത്തിൽ വേനൽ കടുക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ സൂര്യാഘാതം, നിർജ്ജലീകരണം തുടങ്ങിയ ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾക്കൊപ്പം പൊതുവായി കണ്ടുവരുന്ന ഒന്നാണ് മൂക്കിൽ നിന്നുള്ള രക്തസ്രാവം. മെഡിക്കൽ ഭാഷയിൽ ‘എപ്പിസ്റ്റാക്സിസ്’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ അവസ്ഥ പെട്ടെന്ന് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ രോഗിയും കൂടെയുള്ളവരും പരിഭ്രാന്തരാകുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ മിക്കവാറും സന്ദർഭങ്ങളിലും ഇത് വലിയ അപകടകാരിയല്ലെന്നും കൃത്യമായ പ്രഥമശുശ്രൂഷയിലൂടെയും മുൻകരുതലുകളിലൂടെയും നിയന്ത്രിക്കാവുന്നതാണെന്നും തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ മൂക്കിനുള്ളിലെ ഘടന പരിശോധിച്ചാൽ അത് വളരെ സങ്കീർണ്ണവും എന്നാൽ അങ്ങേയറ്റം മൃദുലവുമാണെന്ന് കാണാം. മൂക്കിന്റെ ഉൾഭാഗം വളരെ നേർത്തതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ ശ്ലേഷ്മ ചർമ്മത്താൽ പൊതിഞ്ഞതാണ്. ഈ നേർത്ത പാളികൾക്കടിയിൽ ഒട്ടേറെ ചെറിയ രക്തക്കുഴലുകൾ വലപോലെ പടർന്നുകിടക്കുന്നുണ്ട്. ഈ രക്തക്കുഴലുകൾക്ക് പുറമെയുള്ള ആഘാതങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശേഷി വളരെ കുറവായതിനാലാണ് ചെറിയ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് പോലും രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുന്നത്.
വേനൽക്കാലത്ത് അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഈർപ്പം ഗണ്യമായി കുറയുന്നതാണ് ഈ പ്രശ്നം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത്. വായുവിൽ ഈർപ്പം കുറയുമ്പോൾ നാം ശ്വസിക്കുന്ന വായു മൂക്കിനുള്ളിലെ നനവാർന്ന ചർമ്മത്തെ ഉണക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ തുടർച്ചയായി വരൾച്ച അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ മൂക്കിനുള്ളിൽ ചെറിയ പാടകൾ രൂപപ്പെടുകയും കടുത്ത ചൊറിച്ചിൽ അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ മൂക്ക് വരണ്ടുണങ്ങി ഇരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ അറിയാതെ മൂക്ക് അമർത്തി തുടയ്ക്കുകയോ വിരലിട്ട് ചൊറിയുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ നേർത്ത രക്തക്കുഴലുകൾ പൊട്ടുകയും രക്തം വരാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. കുട്ടികളിലാണ് ഇത് കൂടുതലായി കണ്ടുവരുന്നത്. കടുത്ത ചൂടിൽ കളിക്കുമ്പോഴോ വെയിലത്ത് അധികസമയം ചെലവഴിക്കുമ്പോഴോ രക്തക്കുഴലുകൾ വികസിക്കുന്നതും ഇത്തരം സ്രാവത്തിന് കാരണമാകാറുണ്ട്. കൂടാതെ വേനൽക്കാലത്ത് അന്തരീക്ഷത്തിൽ പൊടിപടലങ്ങളും പൂമ്പൊടിയും വർദ്ധിക്കുന്നത് അലർജി സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും തുമ്മലിനും വഴിമാറുന്നു. ഇടതടവില്ലാതെ തുമ്മുന്നതും മൂക്ക് തിരുമ്മുന്നതും മൂക്കിനുള്ളിലെ രക്തക്കുഴലുകളിൽ വലിയ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുകയും അത് രക്തസ്രാവത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇൻഫെക്ഷനുകളാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന കാരണം. കടുത്ത ചൂട് മൂലം ശരീരത്തിന്റെ പൊതുവായ പ്രതിരോധശേഷിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളും ജലദോഷം പോലുള്ള രോഗങ്ങളും മൂക്കിനുള്ളിലെ ശ്ലേഷ്മ ചർമ്മത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു. രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ പരിഭ്രാന്തരായി തല പുറകിലേക്ക് ചരിക്കുകയാണ് പലരും സാധാരണയായി ചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ ഇത് തെറ്റായ രീതിയാണ്. തല പുറകിലേക്ക് ചരിച്ചാൽ രക്തം തൊണ്ടയിലേക്കും ശ്വാസനാളത്തിലേക്കും ഇറങ്ങാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. പകരം നേരെ ഇരുന്നുകൊണ്ട് തല അല്പം മുന്നോട്ട് കുനിച്ചു പിടിക്കണം. മൂക്കിന്റെ താഴ്ഭാഗത്തുള്ള മൃദുവായ ഭാഗം വിരലുകൾ കൊണ്ട് അമർത്തി പിടിക്കുന്നത് രക്തസ്രാവം നിൽക്കാൻ സഹായിക്കും. ഏകദേശം പത്ത് മിനിറ്റോളം ഇങ്ങനെ അമർത്തി പിടിക്കണം. ഈ സമയത്ത് വായയിലൂടെ ശ്വസിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം. നെറ്റിയിലും മൂക്കിന് മുകളിലും ഐസ് പാക്കുകൾ വയ്ക്കുന്നത് രക്തക്കുഴലുകൾ ചുരുങ്ങാനും രക്തസ്രാവം വേഗത്തിൽ നിൽക്കാനും ഉപകരിക്കും.
രക്തസ്രാവം ഒഴിവാക്കാൻ വേനൽക്കാലത്ത് ചില മുൻകരുതലുകൾ എടുക്കുന്നത് ഉചിതമായിരിക്കും. ധാരാളം വെള്ളം കുടിച്ച് ശരീരം എപ്പോഴും ഹൈഡ്രേറ്റഡ് ആയി നിലനിർത്തുക എന്നതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം. മൂക്കിനുള്ളിലെ വരൾച്ച കുറയ്ക്കാനായി ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സലൈൻ നേസൽ സ്പ്രേകളോ ലൂബ്രിക്കന്റുകളോ ഉപയോഗിക്കാം. വീടിനുള്ളിലെ വായുവിൽ ഈർപ്പം നിലനിർത്താൻ ഹ്യുമിഡിഫയറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഗുണകരമാണ്. കടുത്ത വെയിലത്ത് പുറത്തിറങ്ങുമ്പോൾ കുട ഉപയോഗിക്കാനും മൂക്കും വായയും തൂവാല കൊണ്ട് മറയ്ക്കാനും ശ്രദ്ധിക്കണം. സാധാരണ ഗതിയിൽ ഇത്തരം രക്തസ്രാവങ്ങൾ അൽപ്പസമയത്തിനകം നിൽക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഇരുപത് മിനിറ്റിലധികം സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും രക്തസ്രാവം നിൽക്കുന്നില്ലെങ്കിലോ, ശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസം അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലോ, വലിയ അളവിൽ രക്തം പോകുന്നുണ്ടെങ്കിലോ ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഇ.എൻ.ടി വിദഗ്ദ്ധന്റെ സേവനം തേടേണ്ടതാണ്. രക്തസമ്മർദ്ദം കൂടുതലുള്ളവരിലും രക്തം കട്ടപിടിക്കാത്ത അസുഖമുള്ളവരിലും ഇത്തരം രക്തസ്രാവം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയോടെ കൈകാര്യം ചെയ്യണം. ലളിതമായ ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ വേനൽക്കാലത്തെ ഈ ബുദ്ധിമുട്ടിനെ നമുക്ക് ഭയമില്ലാതെ മറികടക്കാൻ സാധിക്കും.
