“വിശ്വസ്തത എന്നത് സത്യസന്ധതയാണ്. മുകളിലുള്ളവരോടുള്ള വിശ്വസ്തത എളുപ്പമാണ്; എന്നാൽ തന്നോടും സ്വന്തം ആശയങ്ങളോടും ആദർശങ്ങളോടും നിങ്ങളെ ആദരിക്കുന്നവരോടും നിങ്ങൾക്ക് അധികാരമുള്ളവരോടുമുള്ള വിശ്വസ്തതയാണ് അതിലും വലുത്” — വി.കെ. കൃഷ്ണമേനോൻ.
ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ 130-ാം ജന്മവാർഷികമാണ്. 1896 മെയ് 3-ന് കോഴിക്കോട് പന്നിയങ്കരയിൽ ജനിച്ച കൃഷ്ണമേനോൻ, കേരളം ലോകത്തിന് നൽകിയ പ്രമുഖ രാഷ്ട്രതന്ത്രജ്ഞരിലൊരാളാണ്. കോമത്ത് കൃഷ്ണക്കുറുപ്പിന്റെയും വെങ്ങാലിൽ ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുടെയും മകനായി ജനിച്ച അദ്ദേഹം തിരുവങ്ങാട്, കോഴിക്കോട്, മദ്രാസ് എന്നിവിടങ്ങളിലായി വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.
ആനിബസന്റിന്റെ ഹോം റൂൾ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ച വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കൃഷ്ണമേനോൻ, 1916-ൽ കോളജിൽ പതാക ഉയർത്തിയ സംഭവത്തിലൂടെ ശ്രദ്ധ നേടി. പിന്നീട് ലണ്ടനിലേക്ക് പോയ അദ്ദേഹം ദാരിദ്ര്യവും പ്രതിസന്ധികളും അതിജീവിച്ച് ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്സിൽ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.
1930-കളിൽ ‘ഇന്ത്യൻ ലീഗ്’ മുഖേന ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യപ്രസ്ഥാനത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര പിന്തുണ നേടുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. 1947-ൽ ഇന്ത്യയുടെ ലണ്ടൻ ഹൈക്കമ്മീഷണറായും പിന്നീട് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ ഇന്ത്യൻ പ്രതിനിധി സംഘത്തിന്റെ നേതാവായും പ്രവർത്തിച്ചു.
1953-ൽ രാജ്യസഭാംഗമായ അദ്ദേഹം, നെഹ്റു മന്ത്രിസഭയിൽ വകുപ്പില്ലാ മന്ത്രിയായും പിന്നീട് 1957-ൽ ഇന്ത്യയുടെ നാലാം പ്രതിരോധ മന്ത്രിയായും സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചു. പ്രതിരോധ മേഖലയുടെ ആധുനികവത്കരണത്തിനും സൈനിക സംവിധാനങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രീയ വികസനത്തിനും അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി.
1961-ലെ ഗോവ വിമോചനത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയ “ഓപ്പറേഷൻ വിജയ്” ഉൾപ്പെടെയുള്ള സൈനിക നടപടികളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് ശ്രദ്ധേയമാണ്. എന്നാൽ 1962-ലെ ചൈനാ യുദ്ധത്തിലെ തിരിച്ചടിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അദ്ദേഹം രാജിവെക്കേണ്ടിവന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് ശക്തമായി അവതരിപ്പിച്ച കൃഷ്ണമേനോൻ, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ നടത്തിയ ദീർഘപ്രസംഗം ഗിന്നസ് റെക്കോർഡിലും ഇടം നേടി. ലോകമെമ്പാടും ഇന്ത്യയുടെ സ്വതന്ത്ര വിദേശനയത്തിന് രൂപം നൽകുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നെഹ്റുവിനൊപ്പം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
ലളിത ജീവിതശൈലിയിലൂടെയും കടുത്ത ആദർശനിഷ്ഠയിലൂടെയും ശ്രദ്ധേയനായ അദ്ദേഹം, ഏറെ വിവാദങ്ങൾക്കിടയിലും തന്റെ നിലപാടുകളിൽ ഉറച്ചുനിന്ന വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു. ചായയും വായനയും മാത്രം ആധാരമാക്കിയ ലളിത ജീവിതം അദ്ദേഹം പിന്തുടർന്നു.
1974 ഒക്ടോബർ 6-ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ ആദരിച്ച് ഡൽഹിയിലും കേരളത്തിലും നിരവധി സ്മാരകങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കോഴിക്കോട് വി.കെ. കൃഷ്ണമേനോൻ മ്യൂസിയം ഉൾപ്പെടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതസ്മരണകൾ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.
കൃഷ്ണമേനോൻ, ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയം, പ്രതിരോധം, അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾ എന്നിവയിൽ ആഴത്തിലുള്ള സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ഒരു വിശ്വപൗരനായി ചരിത്രത്തിൽ ഇടംപിടിച്ചു.
